علت ترس از آسانسور و راه های درمان
احتمالاً بارها دیده اید که افرادی از سوار شدن بر آسانسور امتناع می کنند. این موضوع در بین جمعیت زیادی از مردم جهان اتفاق می افتد که باعث ترس و وحشت و گاهاً حمله های عصبی و قلبی خطرناک می شود.
افرادی که ترس از آسانسور دارند، ترجیح می دهند به جای استفاده از آسانسور، زحمت بالا رفتن از چندین طبقه با پله را به خود بدهند!
اگر شما نیز جز افرادی هستید که از فوبیای آسانسور رنج می برید تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
علت ترس از آسانسور
به طور کلی ترس از آسانسور فوبیا محسوب نمی شود؛ اما می تواند در طبقه اختلالات اضطرابی قرار گیرد. در بسیاری از افراد نیز ترس از آسانسور از یک ترس یا فوبیای دیگر که فرد به آن مبتلا است نشأت می گیرد. ترس از آسانسور مانند هر فوبیای دیگری درجه بندی مختلفی (از معمولی تا شدید) دارد.
- شایع ترین دلایل ترس از آسانسور عبارت اند از:
- کلاستروفوبیا (تنگنا هراسی)
- آگورافوبیا (انزواطلبی)
- آکروفوبیا (ترس از ارتفاع)
- تجربه های گذشته
- ژنتیک
- در قسمت پایین به توضیح درباره هرکدام از این علت ها خواهیم پرداخت.
کلاستروفوبیا (تنگنا هراسی)
طبق آمارهای بدست آمده، حدود 5 درصد از جمعیت جهان از کلاستروفوبیا رنج می برند. کلاستروفوبیا به معنی ترس از حضور در یک فضای بسته یا به عبارتی دیگر تنگناهراسی است. این اختلال می تواند در ذهن انسان های بسیاری پرورش یابد. فردی که به تنگناهراسی مبتلا است، زمان قرار گرفتن در یک محیط بسته و تنگ، احساس اضطراب و ترس شدیدی را در خود حس می کند. از آنجایی که کابین آسانسور نیز فضایی بسته و کوچک است، حضور این افراد در کابین می تواند باعث ایجاد اضطراب و ترس شود.
شایع ترین علائم و نشانه های تنگنا هراسی یا کلاستروفوبیا شامل موارد زیر است:
- افزایش ضربان قلب
- تنگی نفس شدید
- تعریق
- احساس ترس و وحشت
- اضطراب همراه با لرزش بدن
- سرگیجه و حالت تهوع
- سردرد
- تکرر ادرار
- احساس خفه شدن
- خشکی دهان
- گر گرفتگی
- درد قفسه سینه
- احساس ضعف یا سبکی سر
آگورافوبیا (انزوا طلبی)
افراد مبتلا به اختلال آگورافوبیا یا انزوا طلبی از حضور در محیط های شلوغ و پر رفت و آمد هراس دارند. کابین آسانسور نیز به عنوان فضایی که برای عموم بوده و نسبتاً شلوغ است، می تواند محیط مناسبی برای اجتناب حضور این افراد باشد. همین امر می تواند دلیلی محکمی برای عدم استفاده افراد دچار آگورافوبیا از آسانسور باشد.
برخی از علائم و نشانه های انزواطلبی شامل موارد زیر است:
- هراس از ترک خانه به مدت طولانی
- ترس از تنها بودن در یک مکان عمومی
- ترس از عدم کنترل خود در یک موقعیت اجتماعی
- اضطراب و آشفتگی
- فاصله گرفتن از افراد دیگر
- هراس از حضور در موقعیت هایی مانند آسانسور، داخل اتومبیل و…
تمامی این علائم می تواند با حملات پانیک مانند، سردرد، سرگیجه، تنگی نفس، افزایش ضربان قلب و… همراه باشد.
آکروفوبیا (ترس از ارتفاع)
حرکت آسانسور به سمت بالا و پایین برای افراد دچار اختلال آکروفوبیا می تواند باعث ایجاد استرس و ترس از آسانسور شود.
علائم و نشانه های فیزیکی و روانی ترس از ارتفاع عبارتند از:
- تپش قلب شدید
- تعریق زیاد
- لرزش بدن به خصوص دست ها
- احساس گیجی و دلهره شدید
- یخ کردن دست و پاها
- زانو زدن یا نشستن
- بستن چشم ها
- چهار دست و پا راه رفتن
- تلاش برای دور شدن از ارتفاع
تجربه های بد گذشته
کسانی که در گذشته در کابین آسانسور گیر افتاده اند، ممکن است برای ورود مجدد به کابین آسانسور و استفاده از آن اجتناب کنند. گاهی این تأثیرات روانی تا مدت ها همراه فرد خواهد بود و در برخی موارد به مرور زمان کمرنگ تر شده و از بین می رود.
افرادی که در دوران کودکی و بزرگسالی به عنوان تنبیه یا هر دلیل دیگر در فضای تنگ و بسته حبس شده اند، ترس از آسانسور و تگناتراسی را تجربه می کنند. (این مورد در افراد زیادی مشاهده شده است.)
شاید باور نکنید، اما دیدن فیلم هایی با ژانر هراس و وحشت یا خواندن داستان هایی در این رابطه، ممکن است باعث ایجاد ترس از آسانسور و حضور افراد در فضاهای بسته شود!
ژنتیک
فوبیا یا ترس از آسانسور مانند هر اختلال روانی دیگر می تواند ریشه در ژنتیک داشته باشد. تحقیقاتی که در زمینه تأثیرات عوامل وراثتی بر ترس از آسانسور انجام شده است، نشان می دهد اگر در بین خانواده، فردی دچار این اختلال باشد، احتمال ابتلا نفرات دیگر به ترس از آسانسور وجود خواهد داشت.
نشانه های ترس از آسانسور
به طور کلی ترس از آسانسور در افراد مختلف می تواند علائم و نشانه های مختلفی نیز داشته باشد. نشانه های رایج ترس از آسانسور شامل موارد زیر می شود:
- ترس از خفه شدن
- استرس و وحشت زیاد
- ترس از گیر افتادن داخل کابین
- تنگی نفس و افزایش شدید ضربان قلب
- ضعف و بی حالی بدن
- افت فشار
چه چیزی باعث ترس از آسانسور می شود؟
یکی از دلایل واقعی ترس از ارتفاع و وحشت از آن، تخیل است. این طرز فکر شما هنگام حضور در یک موقعیت است؛ به این معنی که اگر ذهن به طور مکرر سقوط از ارتفاع را تصور کند، باعث ایجاد تحریک حس ترس و اضطراب می شود.
اگر تصور کنید که در آسانسور گیر کرده اید، به خودی خود دچار وحشت می شوید و در این هنگام ترس شما بر انگیخته خواهد شد.
هنگامی که قسمت متفکر مغز شما به وضوح چیز وحشتناکی را تصور می کند، مرکز هشدار مغز یا همان آمیگدال بلافاصله زنگ هشدار خود را به صدا در می آورد! این امر باعث می شود تا برای مقابله با این تصور و حس ترس، بدن خود را بسیج کنید.
اما باید بگوییم در کابین آسانسور نه جایی برای فرار وجود دارد و نه هیچ کسی برای مبارزه! حال اگر این ترس با نشانه های پانیک همراه باشد، شدت آن افزایش می یابد.
در این زمان تنها راه حلی که به ذهن فرد خطور می کند این است که اگر سوار آسانسور نشوم، دچار وحشت هم نخواهم شد! به نظر شما راه حل درستی است؟!
درمان ترس از آسانسور
حساسیت زدایی منظم
بهترین راه حل درمان ترس از ارتفاع، روش حساسیت زدایی منظم می باشد. بهتر است روش ها و مراحل کار توسط روانشناس تعیین شود. این مراحل شامل موارد زیر می باشد:
- انجام تمرین های پیوسته مواجه با مشکل
- یادداشت برداری از میزان ترس در هر مرحله
- انجام مرحله به مرحله تمرین ها مانند قرار گرفتن در کابین، پایین و بالا رفتن در طبقات و…
غرقه سازی
در روش غرقه سازی، صرف نظر از اضطراب و واکنش های افراد، از وی خواسته می شود تا با ترس خود مواجه شده و در نهایت به آن غلبه کند. تجربه های درمانی نشان می دهد که این روش در ابتدا بیمار را به شدت وحشت زده می کند؛ اما به تدریج میزان ترس و اضطراب او کاهش می یابد. بعضی اوقات از تکنولوژی های تازه ای مانند واقعیت مجازی برای روبرو شدن افراد با ترس هایشان استفاده می شود.
ترس از آسانسور چه عوارضی دارد؟
ترس از آسانسور مانند هر فوبیای دیگر می تواند زندگی روزمره فرد را با چالش هایی روبرو کند. از همه مهم تر اینکه این اختلال برای عده ی بساری از مردم قابل درک و شناخته شده نیست. به همین دلیل بسیاری از افراد مبتلا از توضیح دادن مشکلات خود به دیگران حتی صمیمی ترین دوستانشان امتناع می کنند و به ناچار خود را در شرایطی قرار می دهند که باعث آزار و ناراحتیشان می شود.
یکی از عوارض مهم اختلال ترس از آسانسور، کاهش عزت نفس در افراد است که می تواند در زندگی شخصی و اجتماعی آن ها تأثیرات ناخوشایندی داشته باشد. جدا از این مسئله علائمی مانند تنگی نفس، تپش قلب، تعریق و حتی حمله پانیک عوارض اختلال ترس از آسانسور بوده که در دراز مدت باعث ایجاد مشکلات جسمی و روحی مزمن می شود.
جلوگیری از ترس از آسانسور با 17 تکنیک ساده
با انجام تکنیک های زیر تا حد زیادی می توانید فوبیای حضور در فضای آسانسور را مدیریت کرده و کاهش دهید:
1. کلیدهای خود را داخل جیب لباستان قرار دهید و سعی کنید تشخیص دهید که کدام کلید مربوط به درب منزل یا محل کارتان است.
2. یک کش روی مچ دست خود ببندید.
3. چند سکه در جیب خود قرار دهید و تلاش کنید که با لمس آن ها تشخیص دهید کدام سکه است.
4. مقداری نعناع (قرص نعناع) یا آب نبات ترش در دهان خود بگذارید.
5. یک روزنامه با مجله همراه داشته باشید و دور کلمات با تعداد حروف مشخص (مثلاً پنج حرفی) را خط بکشید.
6. یک سنگ ریزه را در کفش خود قرار دهید و پای خود را روی آن فشار دهید.
7. لیستی از کارهای روزمره خود تهیه کنید.
8. کاشی های کف یا سقف کابین را بشمارید.
9. حروف الفبا را مرور کنید.
10. به نام دختر یا پسری فکر کنید که با حروف مشخصی (مثلاً میم) شروع می شود.
11. شماره تلفن هایی که اغلب با آن ها تماس می گیرید را با خود یادآوری کنید.
12. از شماره 100 به صورت معکوس بشمارید.
13. یک کلمه را انتخاب کنید و ببینید چند کلمه دیگر به آن مربوط می شود.
14. مقداری نمک همراه داشته باشید و آن را بو کنید.
15. مجله، کتاب یا روزنامه را به صورت وارونه بخوانید.
16. یک شانه یا برس کوچک همراه داشته باشید و آن را به آرامی در دست فشار دهید.
17. و مهم تر از همه با سوار شدن روزانه آسانسور ترس خود را کاهش دهید.
بسیاری از مردم درباره آسانسور نمی دانند!
درست است که گاهی آسانسورها گیر می کنند و خطرات بسیار ناچیزی را به دنبال دارند، اما بسیاری از افراد تصورات غلطی در مورد ایمنی آسانسور دارند. اما حقایق در مورد آسانسورها شامل موارد زیر هستند:
>> پیشرفت های مدرن تکنولوژی و مقررات فعلی صنعت آسانسور باعث ایمنی بسیار قوی آسانسورها می شود.
>> آسانسورهای امروزی توسط کابل پشتیبانی می شوند و سقوط آزاد را عملاً غیرممکن می کند.
>> آسانسورها دارای تلفن اضطراری هستند که با وجود آن ها می توان برای درخواست کمک با بیرون تماس گرفت.
>> اکسیژن در فضای کابین هیچ وقت تمام نمی شود.
واکنش افراد از فوبیای آسانسور
دو نفر از همراهان شرکت سپهر آسانسور در مورد واکنش خود به ترس از آسانسور، تجربه های خود را اینگونه بیان کرده اند:
نفر اول: من از آسانسور متنفرم! دلیل این تنفر من به زمانی که برای اولین بار در کابین گیر افتادم بر می گردد؛ البته آنقدرها هم اتقاق ترسناکی نبود، چون افراد دیگری هم همراه من در کابین حضور داشتند. تا اینکه یک روز صبح هنگام حضور در محل کارم تصمیم گرفتم سوار آسانسور شوم. به محض شروع حرکت، برق ساختمان قطع شد! من به تنهایی در یک فضای بسته و کوچک تاریک گیر افتاده بودم.
حتی تصور آن هم مرا آزرده می کند. آنقدر ترسیده بودم که حتی نمی توانستم دکمه ها را ببینم. نمی توانستم ببینم کدام یک از دکمه ها زنگ هشدار است! بعد از گذشت مدت کوتاهی آسانسور روشن شد اما در همان مدت کوتاه یک حمله پانیک شدید را تجربه کردم. این تجربه ناگوار که برای دومین بار اتفاق می افتاد دلیلی بر این شد که خود را متقاعد کنم دیگر هیچ وقت سوار آسانسور نشوم!
نفر دوم: من بیش از 4 ساعت در آسانسور گیر کردم. حالا به جایی رسیدم که حتی با دیدن فیلم گیر کردن در آسانسور اضطراب و وحشت تمام وجودم را فرا می گیرد.
هردوی این تجربه ها می تواند بسیار ناراحت کننده باشد، اما با انجام چند استراتژی می توان این تجربه های ناگوار را کاهش داد.
6 تکنیک طلایی برای کاهش استرس در آسانسور
1. قبل از سوار شدن به آسانسور دستشویی بروید؛ لااقل اگر در آسانسور گیر کردید، استرس رفتن به توالت نخواهید داشت.
2. یک تلفن همراه با شارژ کامل برای سرگرمی، منبع نور و تماس همراه داشته باشید.
3. یک میان وعده با خود داشته باشید. گرسنگی به عنوان یک عامل استرس زا محسوب می شود.
4. افکار خود را به چیزهای مثبت و خوشایند محدود کنید.
5. مدیتیشن کنید تا تمرکز کافی داشته باشید.
6. از تکنیک تنفس آهسته برای آرام کردن سیستم عصبی خود استفاده کنید. می توانید از این روش استفاده کنید: به مدت 5 ثانیه نفس بکشید، یک ثانیه مکث کنید و سپس به مدت 5 ثانیه نفس بکشید. این الگو را برای مدت 3 تا 5 دقیقه تکرار کنید.
کلام پایانی
ترس از سقوط آسانسور و ناامنی آن باعث بروز مشکلات و اختلالات زیادی در بعضی از افراد می شود. این ترس، آسانسور را به مکانی غیرامن برای آن ها تبدیل می کند. بنابراین لازم است که آگاهی سازی کامل و اطلاع رسانی در این زمینه برای همه افراد صورت گیرد. بهتر است در صورت بروز همچین اختلالاتی با یک درمان گر و روانشناس مشکل خود را مطرح کرده و برای درمان اقدام کنید.
ما در این مقاله سعی بر این داشتیم تا در این آگاهی سازی نقش داشته باشیم و امیدواریم که در این زمینه موفق عمل کرده باشیم.
و در نهایت بدانید که برای سوار شدن یک آسانسور ایمن نیازی به هیچ ترس و دلهره ای ندارید.
