مهمترین قوانین آپارتماننشینی درمورد آسانسور
آسانسورها یکی از ارکان اصلی ساختمانهای مسکونی و آپارتمانهای امروزی به شمار میآیند و نقش کلیدی در تسهیل رفتوآمد ساکنان ایفا میکنند. با توجه به اهمیت این وسیله در زندگی روزمره، رعایت استانداردها و مقررات مربوط به طراحی، نصب، بهرهبرداری و نگهداری از آسانسور، امری ضروری است.
قوانین آسانسور در آپارتمانها با هدف حفظ ایمنی کاربران و عملکرد صحیح سیستم آسانسور تدوین شدهاند. اجرای این قوانین نهتنها به افزایش امنیت ساکنان کمک میکند، بلکه موجب کاهش حوادث و افزایش طول عمر تجهیزات نیز میشود.
در این مقاله به بررسی دقیق قوانین آپارتماننشینی درمورد آسانسور میپردازیم. در ادامه نیز به اهمیت رعایت این قوانین، الزامات اجرایی، و نکاتی برای پیادهسازی صحیح آنها خواهیم پرداخت.
تأثیر طبقات بر پرداخت هزینهها در قوانین استفاده از آسانسور
در قوانین مربوط به آپارتماننشینی در ایران، موضوع پرداخت هزینههای آسانسور یکی از مسائلی است که اغلب محل اختلاف میان ساکنین طبقات مختلف میشود. برخی از ساکنین طبقات پایین، بهویژه طبقه همکف یا اول، گمان میکنند که به دلیل استفاده کمتر یا عدم استفاده از آسانسور، نیازی به پرداخت سهمی از هزینههای آن ندارند. اما مطابق قانون، چنین ادعایی مورد پذیرش نیست.
استناد قانونی:
طبق ماده ۲۳ قانون تملک آپارتمانها:
“اعتراض ساکنین طبقات همکف و یا اول مبنی بر عدم پرداخت هزینههای مربوط به آسانسور به علت استفاده نکردن از آن، قابل پذیرش نیست.”
بنابراین، هزینههای آسانسور شامل هزینه نصب، تعمیر، نگهداری، بازرسی، شارژ ماهیانه و غیره، بهصورت مشاع بر عهده تمام ساکنان، بدون توجه به طبقه سکونت آنها است.
مثال کاربردی برای درک بهتر موضوع:
فرض کنید ساختمانی چهار طبقه دارد که ساکنان طبقه دوم، سوم و چهارم تصمیم به نصب آسانسور دارند. ساکنین طبقه همکف یا اول با نصب آن مخالفت میکنند.
حال اگر مجموع مساحت واحدهای طبقات دوم، سوم و چهارم از مجموع طبقات اول و همکف بیشتر باشد، طبق ماده ۴ قانون تملک آپارتمانها:
مالکین طبقات بالایی میتوانند حتی بدون موافقت همکف یا اول، نسبت به نصب آسانسور اقدام کنند و همچنین میتوانند هزینهها و خسارات احتمالی را از مالکین معترض مطالبه نمایند.
پس:
- محل سکونت در طبقه همکف یا اول دلیلی برای معافیت از پرداخت هزینه آسانسور نیست.
- مالکین طبقات پایین الزام قانونی به پرداخت سهم خود از هزینههای آسانسور دارند.
- قوانین آپارتماننشینی بر اصل مشارکت و عدالت عمومی استوار است، نه صرف میزان استفاده شخصی از امکانات.
اهمیت قوانین آسانسور در آپارتماننشینی
قوانین مربوط به آسانسور در آپارتمانها نقش بسیار حیاتی در حفظ ایمنی، رفاه و حقوق ساکنان ایفا میکنند. این قوانین نه تنها به منظور پیشگیری از حوادث و صدمات ناشی از استفاده نادرست یا نگهداری نامناسب از آسانسور تدوین شدهاند، بلکه به توزیع عادلانه هزینهها، تعیین مسئولیتها و افزایش نظم در استفاده از فضاهای عمومی ساختمان کمک میکنند.
با رعایت صحیح این قوانین، میتوان:
- از بروز حوادث ناگوار و آسیبهای جانی جلوگیری کرد.
- اعتماد ساکنان به سیستم آسانسور را افزایش داد.
- سطح کیفیت زندگی و آسایش در ساختمانهای مسکونی را ارتقاء داد.
- از ایجاد اختلاف و تنش بین مالکین و مستأجرین درخصوص هزینهها و مسئولیتها جلوگیری کرد.
لیست مهمترین قوانین آپارتماننشینی درمورد آسانسور
در قانون تملک آپارتمانها و مقررات مربوط به مدیریت ساختمان، موارد زیر به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به آسانسور مربوط میشود:
- نصب آسانسور
در ساختمانهای فاقد آسانسور، در صورتی که اکثریت مالکان (بر اساس مساحت اعیانی) موافق باشند، امکان نصب قانونی آسانسور وجود دارد؛ حتی اگر برخی مالکین مخالف باشند.
- تقسیم هزینه نصب آسانسور
هزینه نصب به صورت مشاع و متناسب با سهم هر واحد از کل ساختمان، بین مالکین تقسیم میشود، حتی اگر برخی مالکین از آسانسور استفاده نکنند (مثلاً ساکنین طبقه همکف).
- پرداخت شارژ ماهیانه آسانسور
هزینه برق، نظافت، تعمیرات و سرویسهای ادواری آسانسور بخشی از شارژ ساختمان محسوب میشود و همه مالکین باید در آن مشارکت داشته باشند.
- سرویس دورهای آسانسور
نگهداری منظم آسانسور طبق ضوابط ایمنی و با همکاری شرکتهای مجاز الزامی است. انجام ندادن این سرویسها میتواند باعث جریمه یا حتی حادثه شود.
- مسئولیت مالک یا مستأجر در قبال هزینهها
در صورتی که در قرارداد اجاره ذکر نشده باشد، مالک موظف به پرداخت هزینههای اساسی مانند نصب یا تعمیرات کلی آسانسور است، در حالی که مستأجر معمولاً تنها شارژ ماهیانه را میپردازد.
- جبران خسارت به آسانسور
هرگونه آسیب عمدی یا غیرعمدی به آسانسور توسط افراد مشخص باید توسط فرد خاطی جبران شود.
- حمل بار با آسانسور
استفاده از آسانسور برای حمل بار سنگین بدون هماهنگی با مدیر ساختمان یا رعایت ظرفیت مجاز، ممنوع و خسارتزا است.
- بیمه آسانسور
بیمه کردن آسانسور برای حوادث احتمالی، از الزامات مهمی است که باید توسط مدیر ساختمان پیگیری شود.
در ادامه تمامی موارد بالا به صورت کامل و دقیقتر توضیح داده خواهد شد.
1. قوانین نصب آسانسور در آپارتمان
نصب آسانسور در آپارتمان مستلزم طی مراحل مشخصی بر اساس قوانین مربوطه است. در گام نخست، باید رضایت مالکان جلب شود. اگرچه ممکن است ساکنان طبقات پایین مانند همکف یا اول به دلیل استفاده کمتر از آسانسور با نصب آن مخالفت کنند، اما طبق ماده ۲۳ قانون تملک آپارتمانها، تمامی مالکان موظف به پرداخت سهم خود از هزینه نصب هستند و استفاده یا عدم استفاده از آسانسور تأثیری در این موضوع ندارد.
پس از جلب رضایت، نوبت به بررسی فنی ساختمان میرسد. یک کارشناس متخصص ساختمان را از نظر فنی ارزیابی میکند و محل مناسب برای نصب آسانسور را تعیین مینماید. سپس نقشه آسانسور تهیه میشود که باید به تأیید سازمان نظام مهندسی ساختمان برسد. در صورتی که نصب آسانسور در فضای داخلی ساختمان مانند نورگیر یا راهپله انجام شود، نیازی به اخذ مجوز از شهرداری نیست، اما اگر نصب آسانسور به گونهای باشد که به حیاط، حریم عمومی یا معابر شهری مرتبط شود، باید مجوزهای لازم از شهرداری منطقه دریافت گردد.
پس از اخذ مجوز، هزینه نصب آسانسور برآورد میشود و این هزینه بین تمامی مالکان، بر اساس میزان سهم هر واحد از عرصه و اعیان، تقسیم خواهد شد. در برخی موارد برای اجرای پروژه لازم است برخی از تأسیسات مانند کنتورهای آب و برق، لولهکشی یا سایر اتصالات جابهجا شوند. هزینه این جابهجاییها نیز بر عهده تمامی مالکان است.
در نهایت، شرکت دارای مجوز رسمی و صلاحیت لازم، عملیات نصب آسانسور را اجرا میکند. پس از نصب، دریافت گواهی استاندارد و تأییدیه بهرهبرداری از سازمان استاندارد الزامی است تا آسانسور بهصورت قانونی و ایمن وارد بهرهبرداری شود.
2. نحوه تقسیم هزینه نصب آسانسور در ساختمانهای مسکونی
در قوانین موجود، چارچوب مشخص و الزامآوری برای نحوه تقسیم هزینههای مربوط به نصب آسانسور در آپارتمانها تعیین نشده است. در واقع، این موضوع کاملاً توافقی بوده و بسته به تصمیم جمعی مالکان واحدها میتواند به شیوههای مختلف انجام شود.
در برخی ساختمانها، تمام واحدها بهصورت مساوی در پرداخت هزینه نصب آسانسور سهیم میشوند. اما در بسیاری از موارد، از یک الگوی مرسوم و عُرفی برای تعیین سهم هر واحد استفاده میشود که به صورت پلکانی افزایش مییابد. بر اساس این الگو:
- مالک طبقه دوم، دو برابر مالک طبقه اول پرداخت میکند.
- مالک طبقه سوم، دو برابر مالک طبقه دوم پرداخت میکند.
- و این روند برای طبقات بالاتر نیز ادامه پیدا میکند.
این روش بر پایه میزان استفاده و بهرهمندی ساکنان هر طبقه از آسانسور طراحی شده است؛ چرا که ساکنان طبقات بالاتر معمولاً استفاده بیشتری از آسانسور دارند و به تبع آن، ارزش افزوده بیشتری نیز برای واحدشان ایجاد میشود.
با این حال، همانطور که گفته شد، ملاک اصلی در تعیین این هزینهها، توافق ساکنان است و ممکن است هر ساختمان با توجه به شرایط خاص خود، روش متفاوتی را برای این تقسیمبندی در نظر بگیرد.
3. نحوه پرداخت هزینه شارژ آسانسور در آپارتمانها
یکی از موضوعات مهم در میان قوانین مرتبط با مدیریت ساختمانهای مسکونی، نحوه پرداخت هزینه شارژ آسانسور است. طبق مقررات، تمامی واحدهای ساختمان – حتی آنهایی که خالی هستند یا فعلاً مورد استفاده قرار نگرفتهاند – موظف به پرداخت سهم خود از شارژ ماهانه آسانسور هستند. این قانون شامل واحدهایی میشود که مالک یا مستأجر آنها در ساختمان سکونت ندارد و حتی از آسانسور استفاده نمیکند.
برای محاسبه هزینه شارژ آسانسور، معمولاً دو شیوه رایج در نظر گرفته میشود:
روش مبتنی بر قانون: در این حالت، تمامی واحدها بدون در نظر گرفتن طبقه یا میزان استفاده، مبلغ یکسانی به عنوان شارژ آسانسور پرداخت میکنند.
روش توافقی: در برخی ساختمانها، ساکنان طی جلسات داخلی با یکدیگر به توافق میرسند که پرداخت شارژ به صورت پلکانی یا متغیر باشد. برای نمونه، ممکن است واحدهای طبقه اول یا همکف که استفاده کمتری از آسانسور دارند، مبلغ کمتری پرداخت کنند.
نکتهای که نباید فراموش شود این است که وجود آسانسور در ساختمان، یکی از شاخصهای مهم در ارزشگذاری ملک به شمار میآید. هرچند که برای طبقات پایینتر این تأثیر کمتر احساس میشود، اما برای واحدهای طبقات بالا یک امتیاز محسوب میگردد. به همین دلیل در بسیاری از مجتمعها، عدالت ایجاب میکند که واحدهای پایینتر، مبلغ کمتری از شارژ آسانسور را پرداخت کنند.
4. مقررات مربوط به سرویس دورهای آسانسور در مجتمعهای مسکونی
یکی از مهمترین الزامات قانونی در نگهداری آسانسورها در آپارتمانها، انجام سرویس و بازبینیهای دورهای است. طبق قوانین ملی ساختمان، مالکین یا نماینده قانونی آنها (معمولاً مدیر یا هیئتمدیره ساختمان) مسئول نظارت بر وضعیت عملکرد و ایمنی کلیه اجزای آسانسور هستند.
بر اساس این مقررات، آسانسورها باید حداقل سالی یکبار توسط کارشناسان فنی و متخصص مورد بررسی کامل قرار گیرند. این بازدیدها شامل خاموش کردن کامل سیستم و انجام بررسیهای دقیق توسط بازرسان فنی مجاز است تا از ایمنی و سلامت عملکرد تجهیزات اطمینان حاصل شود.
در طول دوره بازرسی، مدیر ساختمان موظف است آسانسور را بهطور موقت از سرویس خارج کرده و با نصب اطلاعیههایی بر روی درهای آن، ساکنان را از این موضوع مطلع سازد.
5. مسئولیتهای مالی مالک و مستأجر در قبال آسانسور
مطابق مقررات مرتبط با استفاده از آسانسور در آپارتمانها، هزینههای جاری نگهداری و سرویس ماهانه که در قالب شارژ ساختمان از ساکنین دریافت میشود، به عهده مستأجر است. این هزینهها معمولاً شامل سرویسهای دورهای، نظارتهای ماهیانه و خدمات پشتیبانی عمومی میشود. در مقابل، مخارج مربوط به نصب آسانسور یا تعمیرات اساسی آن مانند تعویض سیمبکسل، تعمیر موتور یا بخشهای حیاتی دیگر—از وظایف مالی مالک واحد به حساب میآید.
6. مسئولیت خسارت به آسانسور در صورت استفاده نادرست
چنانچه یکی از ساکنین یا وابستگان آنها به دلیل بیاحتیاطی یا استفاده نادرست باعث وارد آمدن آسیب به آسانسور شود، مسئول جبران خسارت خواهد بود. در این شرایط، واحد مربوطه موظف است هزینه تعمیر یا جبران آسیب وارد شده را پرداخت کند. این موضوع در قوانین مدیریت ساختمان بهوضوح ذکر شده و بهعنوان بخشی از حقوق عمومی ساکنین در نظر گرفته میشود.
7. ضوابط حمل بار با آسانسور در مجتمعهای مسکونی
بر اساس قوانین بهرهبرداری از آسانسور در آپارتمانها، برای حمل بارهای سنگین مانند اثاثیه، مصالح ساختمانی یا نخالهها، باید از آسانسور مخصوص بار استفاده شود. در ساختمانهایی که تنها یک آسانسور وجود دارد، استفاده از آسانسور مسافربر برای چنین مقاصدی ممنوع است، حتی اگر ظرفیت وزنی دستگاه اجازه دهد. این کار تنها در صورت کسب موافقت رسمی هیئتمدیره ساختمان ممکن است و در غیر این صورت میتواند منجر به آسیب جدی به تجهیزات و تحمیل هزینه به ساکنین شود.
8. قوانین بیمه آسانسور در ساختمانهای مسکونی
آسانسورها مانند هر وسیله مکانیکی دیگری ممکن است دچار نقص فنی شده و خطراتی برای استفادهکنندگان ایجاد کنند. بروز آسیبهای جسمی یا حتی فوت در نتیجه حادثه آسانسور، موضوعیست که نمیتوان آن را نادیده گرفت. به همین دلیل، طبق مقررات بیمه مرکزی و ضوابط ایمنی ساختمانها، استفاده از بیمه مسئولیت آسانسور برای مجتمعهای مسکونی و تجاری بهشدت توصیه میشود.
بیمه مسئولیت آسانسور چیست؟
بیمه مسئولیت یکی از انواع بیمههاییست که در موقعیتهایی که شخص یا نهادی مسئولیت قانونی در قبال جان یا مال دیگران دارد، مورد استفاده قرار میگیرد. در رابطه با آسانسور، بیمه مسئولیت به پوششی گفته میشود که خسارات ناشی از حوادث احتمالی در زمان استفاده از آسانسور را جبران میکند.
چه کسانی مسئول بیمه کردن آسانسور هستند؟
مدیر ساختمان، مالک اصلی یا شرکتهای نگهداری و خدمات آسانسور از جمله افرادی هستند که طبق قانون، مسئول مستقیم عملکرد ایمن آسانسور شناخته میشوند. اگر حادثهای برای یکی از ساکنان یا مراجعهکنندگان در حین استفاده از آسانسور رخ دهد، این افراد در صورت نبود بیمه، موظف به پرداخت خسارت خواهند بود. اما چنانچه ساختمان دارای بیمه معتبر آسانسور باشد، شرکت بیمه موظف به جبران خسارت وارده خواهد بود.
نکته تکمیلی: بیمه و ایمنی پله برقی در ساختمانهای پرتردد
در بسیاری از ساختمانهای بزرگ، بهویژه مراکز تجاری و پاساژها، علاوه بر آسانسور، از پلهبرقی نیز استفاده میشود. برای استعلام قیمت پلهبرقی یا مشاوره در مورد خرید و اجرای آن، میتوانید با کارشناسان عمران مدرن تماس بگیرید تا بهترین گزینهها را بر اساس نیاز ساختمان خود انتخاب کنید.
نکات اساسی قوانین آپارتماننشینی درمورد آسانسور
آشنایی با اصول و قوانین مربوط به استفاده و نگهداری آسانسور، از ضروریات هر مجتمع مسکونی به شمار میرود. قانون آپارتماننشینی، وظایف مشترک ساکنان و مدیر ساختمان را در زمینه بهرهبرداری صحیح و حفظ ایمنی آسانسور مشخص کرده است تا از بروز مشکلات و خطرات احتمالی جلوگیری شود.
یکی از مهمترین موارد در این قوانین، چگونگی تقسیم هزینههای نگهداری و تعمیرات آسانسور است. معمولاً هزینههای سرویس دورهای و تعمیرات جاری بین تمامی واحدهای ساختمان به صورت مساوی یا متناسب با سهم هر واحد تقسیم میشود و پرداخت به موقع این هزینهها بر عهده همه ساکنان است. این موضوع در ساختمانهای بلند و پرجمعیت که آسانسور نقش حیاتی دارد، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
از سوی دیگر، قانون به صراحت استفاده از آسانسور برای حمل بارهای سنگین، مواد خطرناک یا اسباب و اثاثیه بدون آسانسور مخصوص بار را ممنوع اعلام کرده است. این مقررات به منظور محافظت از تجهیزات آسانسور و جلوگیری از خرابیهای پرهزینه طراحی شدهاند.
در نهایت، انجام بازدیدها و سرویسهای دورهای فنی از دیگر بندهای مهم این قانون است. مدیر ساختمان موظف است سلامت آسانسور را به صورت مستمر زیر نظر داشته باشد و در صورت مشاهده هر گونه نقص یا خرابی، اقدامات لازم برای تعمیر را به سرعت انجام دهد. این روند موجب افزایش دوام آسانسور و کاهش احتمال وقوع مشکلات ناگهانی میشود.
نصب آسانسور در ساختمانهای با طبقات مختلف و اهمیت تفاهم میان ساکنان
بر اساس قوانین ساختمانسازی، نصب آسانسور برای آپارتمانهایی که بیش از چهار طبقه دارند، الزامی است. با این حال، در برخی موارد ساختمانهایی با چهار طبقه یا کمتر هم وجود دارند که ساکنان آنها به آسانسور نیازمندند. این موضوع معمولاً موجب بروز اختلافاتی میان ساکنان میشود. خوشبختانه، برای تمامی این اختلافات، مقررات و قوانین مشخصی تدوین شدهاند که میتوان به آنها مراجعه کرد.
با این وجود، توصیه میشود که مسائل کوچک و قابل حل از طریق گفتگو و تعامل میان ساکنان مطرح و حل شود تا فضای زندگی مشترک آرام و دوستانه باقی بماند. در زندگی آپارتمانی که مستلزم همزیستی و همکاری است، رعایت احترام متقابل و تلاش برای درک مشکلات یکدیگر از اهمیت ویژهای برخوردار است.
برای مثال، ساکنان طبقات پایین که رفت و آمد از طریق پله برایشان دشواری ایجاد نمیکند، بهتر است شرایط و سختیهایی را که ساکنان طبقات بالاتر در رفتوآمد دارند در نظر بگیرند و با نگاه همدلانه و درک متقابل، به دنبال راهکارهایی برای همکاری باشند. این رفتار نه تنها به بهبود روابط همسایگی کمک میکند، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی در مجتمع مسکونی منجر میشود.
کلام پایانی
امروزه طبق قانون، تمامی ساختمانهای نوساز با سه طبقه و بالاتر موظف به نصب آسانسور هستند. اما پیش از وضع این قانون، بسیاری از ساختمانهای قدیمی فاقد آسانسور بودهاند که این موضوع گاهی باعث بروز اختلافاتی میان ساکنان در خصوص نصب آسانسور و هزینههای آن شده است.
قانون آسانسور در آپارتمانها با هدف رفع چنین اختلافاتی، چارچوب مشخصی برای پرداخت هزینههای نصب و نگهداری آسانسور تعیین کرده است. بر اساس این قوانین، تمامی واحدهای ساختمان، صرفنظر از اینکه از آسانسور استفاده میکنند یا خیر و حتی در صورت خالی بودن واحد، موظف به پرداخت سهم خود در هزینههای مربوط به نصب و سرویس آسانسور هستند.
علاوه بر این، مسئولیت بیمه آسانسور و پیگیری امور مرتبط با آن بر عهده مدیر ساختمان است تا ضمن تضمین ایمنی، از بروز خسارات احتمالی جلوگیری شود.
