بررسی کامل انواع فتوسل آسانسور
فتوسل یا چشمی آسانسور، قطعهای مهم در سیستم آسانسورهای مدرن است که ایمنی مسافران را تأمین میکند. این سنسورها با نصب در کنار دربهای آسانسور، توانایی تشخیص موانع و اجسام را دارند و در صورت وجود مانع با قطع سیگنال از بستهشدن درب جلوگیری میکنند. این مکانیزم علاوه بر ممانعت از آسیبدیدن مسافران، به بهبود کارایی و عملکرد آسانسور نیز کمک میکند. بهطور کلی، فتوسل آسانسور به سنسورهای حساس به نور گفته میشود که برای شناسایی موانع و جلوگیری از وقوع تصادفات طراحی شدهاند.
در این مقاله به بررسی انواع فتوسل آسانسور، ویژگیها و کاربردهای هریک خواهیم پرداخت و روشهای استفاده صحیح از آنها را توضیح خواهیم داد.
فتوسل آسانسور چیست؟
در واقع فتوسل آسانسور، سنسوری نوری است که از طریق تابش نور به سطح خاصی از محیط اطراف، تغییرات را شناسایی میکند. این تغییرات اغلب شامل حرکت اشیاء یا افراد در نزدیکی درب آسانسور هستند. البته در سیستمهای شناسایی موانع بهجز سنسورهای نوری مانند مادون قرمز، لیزری و اپتیکی، سنسورهای التراسونیک و رادیویی نیز کاربرد دارند. اما تمام این سنسورها طوری طراحی شدهاند که وقتی چیزی در مسیر بسته شدن درب آسانسور قرار بگیرد، فتوسل به سیستم فرمان میدهد تا دربها باز بماند تا از برخورد با اشیاء جلوگیری گردد.
انواع فتوسل آسانسور بر اساس نحوه عملکرد
فتوسل آسانسور بسته به فناوریهایی که برای شناسایی موانع و کنترل درب آسانسور استفاده میکند به چند نوع اصلی تقسیم میشود. این تقسیمبندی بر اساس نحوه عملکرد و کاربرد در محیطهای مختلف انجام میشود. در اینجا به بررسی سه نوع رایج فتوسلهای آسانسور میپردازیم:
1) فتوسلهای نوری (Optical Sensors)
فتوسلهای نوری یا اپتیکی از یک منبع نوری برای شناسایی تغییرات در محیط استفاده میکنند. این فتوسلها معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند:
الف) فتوسلهای مادون قرمز (Infrared Sensors): این فتوسل آسانسور با تابش امواج مادون قرمز، موانع در مسیر درب آسانسور را شناسایی میکند. در صورتی که مانعی در مسیر تابش مادون قرمز قرار گیرد، فتوسل به سیستم فرمان میدهد تا درب بسته نشود. این نوع فتوسلها از محبوبترین و اقتصادیترین گزینهها هستند. آنها برای محیطهای با تردد متوسط و مکانهایی که نیاز به حساسیت بسیار بالا ندارند، مناسباند.
فتوسلهای مادون قرمز بیشتر در آسانسورهای مسکونی یا ساختمانهای اداری کوچک که حجم تردد آنها کم است، کاربرد دارند. این فتوسلها هزینه نسبتاً پایینتری دارند و در شناسایی موانع بزرگی مانند افراد یا اشیاء حجیم، بهخوبی عمل میکنند. برای مثال در یک مجتمع مسکونی که افراد کمی از آسانسور استفاده میکنند، این نوع فتوسل نیازهای ایمنی را بهخوبی برآورده میکند.
ب) فتوسلهای لیزری (Laser Sensors): فتوسلهای لیزری دقیقتر از فتوسلهای مادون قرمز عمل میکنند. این فتوسلها بهکمک پرتو لیزر، قادر به شناسایی کوچکترین موانع هستند. فتوسلهای لیزری با دقت بالای خود، در آسانسورهای تجاری یا برجهای اداری با تردد بالا، عملکرد دقیقتری داشته و ایمنی بیشتری را تضمین میکنند.
2) فتوسلهای اولتراسونیک (Ultrasonic Sensors)
این فتوسل آسانسور برای شناسایی موانع بهجای نور از امواج صوتی اولتراسونیک استفاده میکند. این امواج بهصورت بیصدا در فضا انتشار مییابند و زمانی که به مانعی برخورد کنند، بازتاب میشوند و سیستم فتوسل میتواند حضور آن مانع را تشخیص دهد. این نوع فتوسلها بیشتر برای فضاهایی که شرایط نوری مناسب نیست، مانند محیطهای تاریک یا در معرض نور مستقیم خورشید، استفاده میشود. این فتوسلها بیشترین کاربرد را در آسانسورهای صنعتی یا فضاهای بزرگتر با شرایط نوری متغیر دارند.
3) فتوسلهای راداری (Radar Sensors)
این نوع فتوسلها برای شناسایی موانع از امواج رادیویی استفاده میکنند. در انواع راداری، امواج رادیویی به محیط اطراف ارسال میشود و زمانی که با مانعی برخورد کنند، بازتاب میشوند. فتوسلهای راداری برای شناسایی موانع در فواصل بلندتر و در شرایط محیطی سختتر (مانند دماهای بسیار پایین یا محیطهای مرطوب) بسیار موثر هستند. این نوع فتوسلها بسیار دقیق هستند و معمولاً در فضاهایی که به شناسایی اجسام متحرک نیاز است، مانند دربهای اتوماتیک و آسانسورهای صنعتی پارکینگها یا مکانهای عمومی پر تردد، بهکار میروند.
هر یک از این فتوسلها بسته به نیاز محیط و نوع آسانسور انتخاب مناسبی هستند. فتوسلهای نوری، مخصوصاً نوع مادون قرمز و لیزری، بهخوبی پاسخگوی نیاز اکثر ساختمانها و آسانسورها هستند، درحالیکه فتوسلهای اولتراسونیک و راداری بیشتر در شرایط یا فضاهای خاص مورد استفاده قرار میگیرند.
انواع فتوسل آسانسور بر اساس پوشش ناحیهای
یکی دیگر از دستهبندیها برای فتوسل آسانسور، دستهبندی بر اساس پوشش ناحیهای است. در این دستهبندی، فتوسلها به نقطهای و پردهای تقسیم میشوند که بیشتر به نحوه پوشش فضا مربوط میشود. در واقع، این دستهبندی به نحوه شناسایی موانع از نظر فیزیکی و مساحت تحت پوشش سنسور اشاره دارد.
1) فتوسل نقطهای (Point Sensors)
فتوسل آسانسور نقطهای به شکلی طراحی شده که تنها یک نقطه خاص از فضای درب یا محیط اطراف را پوشش میدهد. این سنسورها معمولاً برای شناسایی موانع در موقعیتهای خاص بهکار میروند. به عبارت ساده، این نوع فتوسلها همانند یک چشم دقیق و حساس عمل میکنند که فقط به یک نقطه معین نگاه میکند. معمولاً فتوسلهای نقطهای از نوع فتوسلهای مادون قرمز (Infrared Sensors) یا لیزری (Laser Sensors) هستند. این سنسورها در یک نقطه خاص از فضای درب یا اطراف آن نصب میشوند و تنها در همان نقطه خاص، تابش نور را شناسایی میکنند.
- عملکرد: زمانی که مانعی در مسیر تابش نور (چه مادون قرمز، چه لیزر و یا هر نوع دیگر) قرار گیرد، سنسور بهسرعت واکنش نشان میدهد و باعث میشود درب آسانسور باز بماند یا متوقف شود. به همین دلیل، این سنسورها برای مکانهایی که نیاز به شناسایی موانع خاص دارند، ایدهآل هستند.
- کاربرد: فتوسل نقطهای معمولاً در مکانهایی با فضای محدود که نیاز به دقت بالایی برای شناسایی یک جسم یا مانع خاص دارند، مانند دربهای کوچک یا فضاهای پر تردد در ساختمانهای مسکونی استفاده میشود.
2) فتوسل پردهای (Curtain Sensors)
در مقابل، فتوسل آسانسور پردهای بهجای شناسایی یک نقطه خاص، یک «پرده» نوری ایجاد میکند که محیط اطراف خود را بهطور گستردهتری پوشش میدهد. این سنسورها یک میدان گسترده از نور یا امواج ایجاد میکنند که هر نوع مانعی که وارد این حوزه شود، شناسایی میشود. فتوسلهای پردهای معمولاً از نوع فتوسلهای مادون قرمز یا راداری (Radar Sensors) هستند. این سنسورها یک «پرده» از نور یا امواج ایجاد میکنند که بهطور وسیعتری فضای درب یا اطراف آن را پوشش میدهند.
- عملکرد: فتوسلهای پردهای بهدلیل پوشش وسیعتر، موانع را در یک منطقه وسیعتر شناسایی میکنند. این ویژگی آنها را برای استفاده در دربهای بزرگ و فضاهای وسیعی مانند آسانسورهای تجاری یا ساختمانهای اداری بزرگ، بسیار مناسب میکند.
- کاربرد: فتوسلهای پردهای برای محیطهایی که نیاز به پوشش وسیعتری دارند و باید بهطور همزمان از ورود موانع در فضاهای مختلف جلوگیری کنند، مانند مراکز خرید بزرگ یا برجهای تجاری، کاربرد دارند. این سنسورها بهدلیل حساسیت و دقت بالا در شناسایی موانع، ایمنی بیشتری را فراهم میکنند.
به طور کلی، انتخاب بین فتوسل آسانسور نقطهای و پردهای به نیازهای خاص هر محیط بستگی دارد. اگر فضای کوچکی دارید که نیاز به دقت در شناسایی مانع خاص دارید، فتوسلهای نقطهای گزینه بهتری خواهند بود، درحالیکه برای فضاهای بزرگتر و پرتردد، فتوسلهای پردهای کارایی بیشتری دارند.
چگونه فتوسل آسانسور را نصب و نگهداری کنیم؟
اگرچه نصب فتوسل آسانسور کار پیچیدهای نیست، با این حال توصیه میکنیم نصب فتوسلهای آسانسور توسط تکنسینهای متخصص انجام گیرد. برای نصب فتوسلهای آسانسور، ابتدا باید محل مناسب برای نصب سنسور انتخاب شود. این سنسورها معمولاً در کنار درب آسانسور نصب میشوند و باید طوری تنظیم شوند که بتوانند مسیر تابش نور را بهطور کامل پوشش دهند.
ارتفاع معمول نصب این سنسورها بین ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر از سطح زمین است. پس از نصب، مهم است که زاویه تابش نور سنسور بهدقت تنظیم شود تا فضای مورد نظر بهطور کامل پوشش داده شود و از شناسایی صحیح موانع اطمینان حاصل گردد. دقت کنید که لنز فتوسلها باید بهطور منظم تمیز شوند، زیرا هرگونه گرد و غبار یا کثیفی عملکرد سنسور را مختل میکند.
بنابراین بهتر است برای تمیزکاری از دستمالهای نرم و بدون مواد شوینده قوی استفاده کنید. علاوه بر این، باید اتصالات و کابلها بهطور دورهای بررسی شوند تا از سالم بودن سیستم اطمینان حاصل گردد. همچنین، انجام آزمایشهای دورهای برای اطمینان از عملکرد صحیح فتوسلها ضروری است. به این ترتیب، نصب و نگهداری صحیح فتوسلها باعث افزایش عمر مفید و ایمنی آسانسور میشود.
پیشرفتهای اخیر در انواع چشمی آسانسور
فتوسل آسانسور هم مانند سایر ابزارها از پیشرفتهای فناوریهای نوین عقب نمانده است. یکی از مهمترین پیشرفتها، استفاده از سنسورهای LiDAR است که از نور لیزری برای ایجاد نقشههای سهبعدی از محیط استفاده میکنند و دقت بسیار بالایی در شناسایی موانع دارند. همچنین، فتوسلهای مبتنی بر فناوری 5G با قابلیت اتصال بیسیم و ارسال دادههای لحظهای برای تشخیص دقیقتر و بهبود عملکرد در محیطهای شلوغ به بازار عرضه شدهاند.
علاوه بر این، فتوسلهای هوشمندی که با استفاده از یادگیری ماشینی و الگوریتمهای پیشرفته قادر به شناسایی موانع متحرک و تغییرات محیطی هستند، بهکار گرفته شدهاند. این نوآوریها، امنیت و کارایی سیستمهای آسانسور را بهطور چشمگیری افزایش دادهاند.
سخن پایانی: اهمیت فتوسل آسانسور در ایمنی
فتوسل آسانسور یکی از اجزای مهم در سیستمهای حمل و نقل عمودی است که نقش مهمی در ایمنی و راحتی کاربران ایفا میکند. این تکنولوژی با شناسایی موانع و جلوگیری از بسته شدن ناخواسته دربهای آسانسور از وقوع حوادث و تصادفات جلوگیری میکند. انواع مختلف فتوسلهای آسانسور از جمله مادون قرمز، لیزری و اولتراسونیک، هرکدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند.
در نهایت با نصب و نگهداری صحیح این سیستمها، میتوان به عملکرد بهینه و ایمنی بالای آسانسورها دست یافت. بدین ترتیب با استفاده از این فناوریهای پیشرفته، دیگر هنگام استفاده از آسانسور با اطمینان کامل میدانیم که سیستم فتوسل بهطور هوشمندانه ایمنی ما را تضمین کرده و از هرگونه خطر احتمالی جلوگیری میکند.
